tijsdebree.nl

“Kiezen (…) èn verbinden!” Aart-Jan de Geus had geoefend op de bijbehorende gebaren. Als een bevlogen predikant sprak hij de woorden krachtig uit, precies zoals een badmeester “spreid, èn sluit” roept. Het was hèt beeld bij de presentatie van de nieuwe CDA-koers.

Laat er geen misverstand over bestaan; ik heb respect voor partijen die op gepaste momenten navelstaren, hun bestaansrecht ter discussie stellen en zelfkritiek organiseren. En het CDA doet dat op haar manier.

Volgens mij konden ze er niet uitkomen. De ene helft voorzag grote problemen als het profiel scherp zou worden afgetekend. Immers, gelijktijdig deelnemen aan een kabinet met volkomen andere uitgangspunten legt de hypocrisie wel erg pijnlijk bloot. De andere helft kan eigenlijk niet verkroppen dat ‘haar CDA’ deelneemt in de regering en collaboreert in een gedoogconstructie. Zij willen een tegen-geluid en terug naar de kernwaarden.

“Zo komen we er niet uit jongens”, moet een van de christelijk democratische wijsneuzen hebben geroepen tijdens de zoveelste navelstaarsessie. “We móeten nu echt kiezen.” Waarop direct vanuit het andere kamp werd teruggeroepen, “neehee, juist ver-bin-den!” Enfin, zo modderde commissie wat voort na veel polderen hebben we uiteindelijk “kiezen, èn verbinden”, met theatrale nadruk op ‘en’.

Maar hoe verkoop je dat aan de massa die reikhalzend uitkijkt naar Het Nieuwe Geluid? De CDA-aanhang, die naar lucht happende menigte die als drenkelingen zoeken naar een reddingsboei, of liever nog een schip dat hen oppikt? De redding kwam in de vorm van badmeester Aart Jan de Geus. Met zijn armen gestrekt voor het hoofd – alsof hij zo de woeste zee in zou willen duiken – riep hij; “KIEZEN!” Om daarna met een grote zwaai de armen te spreiden en met een wat belerende blik daaraan toe te voegen “èn… verbinden”.

Ja, hij had ons tuk. Niet alleen kiezen jongens, maar ook verbinden. Geniaal. Het tafereel deed me denken aan de badmeester op de kant die een bijna verzuipend kluitje leerlingen toeroept; “spreid, èn sluit … spreid, èn sluit … “

Een nieuw jaar is een mooi moment om schoon schip te maken. Afrekenen met slechte gewoonten en een frisse start. Dat dacht men in de Roemeense kerk ook, en daar nemen ze dan ook geen halve maatregelen. Het moet maar eens afgelopen zijn met dat “zwartdopen” en het inzegenen van auto’s zonder factuur.

Een pak van mijn hart. Het was me al jaren een doorn in het oog. Priesters die tijdens de kerstmis de centjes uit de zakken van de vrome kerkgangers bedelen om daarna in de met “zwart doperij” betaalde sportwagen naar huis te scheuren. Eigenlijk is de zwart-dopende geestelijke een schoolvoorbeeld van de witte-boorden-crimineel.

Ik tik dit stukje tekst op een heidense niet ingezegende computer. In een ander scherm staat mijn boekhouding open en al heen en weer schakelend tussen de vensters dringt zich de vraag op: is dat inzegenen aftrekbaar? En zit er BTW op die factuur? En is dat dan het lage tarief of het hoge? En hoe wordt dat zwarte doopgeld dan weer witgewassen? Met hosties?

Enfin, het doet me deugd dat de kerkelijke instituties anno 2012 ook de wereldse belastingwetten gaan respecteren, wellicht is dat hoopgevend dat ook de andere uitwassen worden aangepast. Laten ze die doopceel van die hele geestelijke kliek maar eens goed lichten.

Gisterenavond nam Louis Theroux ons mee achter de tralies van San Quentin. Met veel plezier kijk ik naar zijn documentaires, sober, ‘eerlijk’ en niet pretentieus. De vragen die hij stelt zijn veelal neutraal en niet vooringenomen. Hij zoekt geen verhaal, hij vindt het verhaal. Althans, zo komt het op mij over. De aflevering ‘behind bars’ staat – in delen – online op o.a. YouTube.

Er is veel over te zeggen en maar weinig goeds. Het is een symptoom van een volledig disfunctionerend gevangeniswezen en breder nog; een ontspoord rechtssysteem. “In here they are somebody, out there they are nobody”, aldus een cipier. Het maakt duidelijk dat San Quentin een eigen geïsoleerde samenleving vormt. Losstaand van de maatschappij. Met eigen regels, conventies en een eigen hiërarchie. San Quentin lijkt geen relatie met de maatschappij (meer) te hebben en halverwege de documentaire wordt duidelijk dat zij die ontspoord zijn uitsluitend verder weg worden gedreven van de samenleving waarin ze terug moeten keren.

Collectief wordt het probleem ontkent. Na ontslag keren de ex-gedetineerden linea recta terug naar hun oude makkers – waar zouden ze anders heen moeten? – om daarna rap weer in de fout te gaan. En zo komt ruim de helft van hen die San Quentin verlaat, ook weer terug. Een soort werkverschaffing met vrij veel collateral damage. Harder straffen – 521 jaar en 11 keer levenslang – maakt verrassend weinig indruk. Sterker nog, het boeit ze eigenlijk niets en vinden het wel best. In San Quentin zijn de regels duidelijk, luchten van 13.00 tot 14.00 en als je eten aanneemt dat een ander je aanbiedt, dan maken ze je een koppie kleiner. ‘Out there’ ligt dat toch net iets anders.

Mijn gedachten dwaalden af naar de hard-liners in de Nederlandse politiek. Vooral aan de rechter kant van het politieke spectrum, en bij de borrel in cafe’s,  hoor je vaak dit soort riedels: “Ze moeten harder straffen. Minimum straffen omhoog! En… gewoon zitten, basta. Stop met die softe cursusjes. Wat nou, ze krijgen een opleiding? Ik betaal toch ook mijn eigen diploma? Hoppa achter de tralies met dat tuig of bij Scheveningen over de grens.” Welnu, ik stel voor om San Quentin op te nemen als casus in een cursus voor deze ‘hard-liners’.